27 tháng 10 2010

Đi về đâu, những gánh hàng rong?

Hà Nội xưa, mỗi dịp gần Tết hay mỗi độ Thu sang, các cô, các chị lại nhộn nhịp gánh những gánh cốm, gánh hoa, rong ruổi khắp phố, mang không khí Tết đến Thu về vào từng con ngõ nhỏ. Hình ảnh Hà Nội luôn gắn liền với những gánh hàng rong, với những tiếng rao trầm ấm ôm ấp các con phố, thoảng trong gió hương hoa sữa nồng nàn.

 Ảnh minh họa
 Một trong những hình ảnh thân quen của Hà Nội

Nét văn hóa rất riêng
Tôi vẫn nhớ như in cái ngày mình còn bé xíu, chỉ khoảng 7, 8 tuổi. Hôm đó mẹ đi làm khóa cửa ngoài, mình tôi ở nhà thui thủi. Buổi trưa, tôi nghe thấy một tiếng rao, tiếng rao trầm ấm và lạ lùng, kéo dài ngân nga: “Phớ…”. Tò mò, tôi cố thò tay ra cửa sổ sau nhà gọi nhái lại giọng nói ấy. Ông xuất hiện với chiếc xe đạp thồ 2 thùng rất to, lát sau đưa cho tôi bát phớ.

Húp hết một bát vẫn còn thấy thèm, lúc sau thoáng nghe tiếng ông quay lại, tôi gọi vọng ra đầu ngõ, gọi to đến mức làm mấy đứa bé nhà bên cạnh tỉnh giấc khóc ầm ầm. Ông vào múc cho tôi thêm bát nữa, rồi ngồi ở ngay dưới cửa sổ nhà tôi nghỉ chân. Tôi và ông trò chuyện rất nhiều điều về cuộc sống. Hình ảnh ông lão gầy gò còng lưng đạp xe phớ và tiếng rao năm nào tôi không sao quên được.

Xưa, trên đường phố Hà Nội, mỗi dịp gần Tết hay mỗi độ thu sang, lại có các cô, các chị gánh những gánh cốm và hoa rong ruổi khắp phố, mang không khí Tết đến Thu về vào từng con ngõ nhỏ. Giờ đây hình ảnh ấy đã vơi đi nhiều. Về mặt nào đó, hàng rong là một nét văn hóa, nó gợi lại hình ảnh về những làng nghề ven đô mà bây giờ không còn bảo tồn được nhiêu như hoa, cốm, đồ ăn.., tất cả đều mang những nét độc đáo riêng.

Cứ như thế, tôi lớn lên cùng Hà Nội và những gánh hàng rong. Cảm giác bước chân ra ngõ không thiếu thức gì thật sự thú vị. Người bán hàng rong luôn di chuyển, không có vị trí nhất định. Đó có thể là người bán CD dạo, người bán đồ ăn, người bán đồ lặt vặt trên các con phố sầm uất, người bán bưu thiếp cho Tây, người gánh hoa quả ngoài đường… có thể là bất kì ai ở bất kì con phố nào.

Một người bạn tôi trong Sài Gòn tâm sự “Nhắc đến Hà Nội là tôi nghĩ ngay đến những hàng trà đá vỉa hè, những gánh hàng rong trên phố. Ở Sài Gòn cũng có nhiều hàng rong những rất phức tạp, xô bồ, không giống như ở Hà Nội. Bây giờ mỗi khi ra đây, tôi lại lang thang trên phố và tìm cho mình một điều gì mới lạ. Nhưng không được như trước nữa rồi”.

Đi về đâu, những gánh hàng rong?
Không thể nói hàng rong là tốt hay xấu, hay hay dở. Đây cũng là một nghề, một công việc mưu sinh như bao nghề khác. Người ta đi bán hàng rong, vì vốn ít, vì sản phẩm chưa có thương hiệu và cũng không có tiền quảng cáo. Bán hàng rong lãi không nhiều, trông cậy cả vào ông trời, ngày nào may thì bán hết nhanh, nhưng có ngày mang đi bằng nào mang về nguyên bằng đó. Ở Hà Nội có quá nhiều người như thế. Họ thực sự vất vả, ko biết kiếm được bao nhiêu nhưng hàng ngày cứ phải lăn lội ngoài đường bất kể nắng mưa.

 Ảnh minh họa
Nếu có biện pháp quản lý hữu hiệu, những "gánh hàng rong" vẫn tồn tại nuôi sống nhiều người, nhưng cũng sẽ không làm ảnh hưởng đến trật tự giao thông.
Trong những gánh hàng ấy, có thức ngon, có thức dở. Như tào phớ, có những người bán rất ngon, nhưng cũng có nhiều gánh phớ cứng và nhạt do họ cho thêm thạch cao. Hoa quả thực phẩm thì nhiều loại không rõ nguồn gốc xuất xứ, mỗi người một kiểu, không có tiêu chuẩn, không có sự kiểm soát gì. Đó cũng là bởi phần lớn những người bán hàng rong là người nghèo, ban đầu họ thật thà chất phác, nhưng vì chạy theo lợi nhuận kinh tế nên phải nghĩ ra đủ cách để có thể bán được hàng.
Hàng rong có cách mời hàng rất riêng, đó là tiếng rao. Nhưng cũng vì để kiếm được tiền, họ đã tự làm xấu đi hình ảnh của mình bằng những hành động như chèo kéo khách, lừa đảo, bán hàng kém chất lượng, bất chấp vệ sinh an toàn thực phẩm. Tiếng rao xưa nay đã hóa “hành động”. Đó là khi người gánh hoa quả, thấy Tây đi qua liền xông tới giơ nải chuối chỉ trỏ “banana”, dúi vào tay khách bất kể họ lắc đầu, rồi đội nón cho khách ra hiệu “ok”. Họ vẫn cười tươi vì nghĩ người Việt Nam thân thiện. Chỉ đến khi tháo nón và trả lại nải chuối, bà hàng rong một mực “măn-ny”, những người khách mới ngớ ra mình phải trả tiền. Chính những hành động ấy đã làm xấu đi một chút hình ảnh của Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế, và người bán hàng rong cũng làm mất đi hình ảnh đẹp của mình.
Một thực tế khác còn tồn tại, bán hàng rong là phương thức kiếm sống của một bộ phận khá lớn người nghèo, đa phần là nhập cư từ nông thôn. Nếu nghề này được thả lỏng, số người đổ lên Hà Nội buôn bán sẽ tăng lên, dẫn đến rất nhiều vấn đề như mất trật tự an ninh, vệ sinh an toàn, giao thông…. Bởi vậy, bên cạnh việc đưa ra những quy định cho người bán hàng rong, điều quan trọng là phải nâng cao ý thức của họ, để người bán hàng không lấn chiếm vỉa hè, không xả rác bừa bãi, bán hàng chất lượng tốt. Không nên cấm các gánh hàng rong mà cần có cách quản lý phù hợp, bởi đây cũng là một điểm thu hút du lịch khi các du khách nước ngoài đến Hà Nội rất thích chụp ảnh với những gánh hàng lạ lạ và qua đó tìm hiểu về ẩm thực của Thủ đô.
Ở nước ngoài không có đòn gánh, cũng không có những quán hàng mộc mạc, nên nếu được quản lý có hiệu quả, người bán hàng chân chính thì đây thực sự là một nét văn hóa đẹp chỉ riêng Việt Nam mới có. 
Hương Trà
Nguồn bài viết
Chia sẻ:
KeChuyen Blog Bài đăng bới KeChuyen ngày 27.10.10 với từ khóa ,, Bạn có thể theo dõi KeChuyen Blog qua RSS 2.0 nhận bài viết mới nhất qua email bằng cách nhập email của bạn tại đây, hoặc kết bạn với KeChuyen Blog. Sao bạn không để lại cảm nhận sau khi đọc bài viết nhỉ.